Malta Café Scientifique 2018/19

Malta Cafe Scientifique - Hero

Il-Malta Café Scientifique  hija serje ta’ avvenimenti informali ippreżentati f’kollaborazzjoni mal-Malta Chamber of Scientists u Spazju Kreattiv, fejn kulħadd jista’ jiddiskuti l-aktar ideat riċenti fl-oqsma tax-xjenza u t-teknoloġija. It-taħditiet isiru kull xahar ġewwa Studjow B, Spazju Kreattiv.

L-istaġun tal-Malta Café Scientifique jiftaħ f’Ottubru bil-preżentazzjoni ta’ Dott. David Saliba dwar il-mekkaniżmu tad-difiża naturali tal-ġisem kontra ċ-ċelloli tal-kankru, u t-taħdita tas-Sur Johan Zammit dwar l-użu tal-blockchain fid-dinja xjentifika f’Novembru. F’Diċembru, Dott. Sebastiano D’Amico, bl-għajnuna ta’ mudelli 3D, se jippreżenta rikostruzzjonijiet virtwali ta’ siti ta’ wirt kulturali, kemm għall-mużewijiet virtwali kif ukoll għar-riċerka. Wara waqfa żgħira, il-Malta Café Scientifique  se terġa’ lura fi Frar bi Profs. Mario Valentino u l-preżentazzjoni tiegħu dwar kif partijiet tal-moħħ magħrufa bħala l-white matter jistgħu jkunu protetti milli jiddeterjoraw wara li persuna tesperjenza puplesija. Marzu mbagħad huwa kollu kemm hu ddedikat għall-moħħ, inkluża l-Ġimgħa għall-Kuxjenza tal-Moħħ sabiex tiżdied il-kuxjenza dwar ir-riċerka tal-moħħ! F’April Dott. Rebecca Dalli Gonzi se tkun qiegħda t-tmexxi t-taħdita dwar il-ħtieġa li jinħolqu iżjed spazji għall-kultura u l-arti filwaqt li nibqgħu nipprijoritizzaw it-tema tas-sostenibbiltà, filwaqt li f’Mejju se nkunu qegħdin nagħlqu l-istaġun b’Dott. Lourdes Farrugia, li se tkun qiegħda tlaqqagħna mal-użi tal-immaġni elettromanjetiċi.

Il-Malta Café Scientifique tistgħu ssibuha fuq Facebook u online. L-attivitajiet kollha huma mingħajr ħlas u addattati għall-etajiet kollha.  Malta Café Scientifique hija parti mill-programm tal-attivitajiet ta’ STEAM @ Spazju Kreattiv.

 


Programme of Events

Cancer Control: White Blood Cell Communication   Dr David Saliba
Data: L-Ergbħa, 17 ta’ Ottobru 2018
Ħin: 7:30pm

Iċ-ċelloli bojod tad-demm jiffurmaw parti mis-sistema immunitarja, li tipproteġi il-ġisem kontra nvażuri bħall-batterja u l-viruses. Madankollu, ir-rwol tagħhom huwa ħafna akbar milli nistgħu nirrealiżżaw, peress li huma wkoll involuti fl-iskoperta u distruzzjoni taċ-ċelloli tat-tumur. Malta Café Scientifique tippreżenta lil David Saliba u r-riċerka tiegħu dwar is-sistema ta ‘difiża sofistikata taċ-ċelloli bojod tad-demm tagħna.

Peress li hija marda ġenetika, il-kanċer huwa riżultat ta’ produzzjoni taċ-ċelluli mhux tas-soltu minħabba mutazzjoni fid-DNA, li tista’ tinfirex u tikber f’tumuri jekk mhix ikkontrollata. Din hija fejn tidħol l-evoluzzjoni. Il-ġisem uman jista’ jikkontrolla t-tkabbir tat-tumuri billi juża punti ta’ kontroll. Proteini fiċ-ċelluli tiegħek jikkontrollaw id-DNA għal bidliet jew mutazzjonijiet. Jekk jinstabu xi mutazzjonijiet, iċ-ċelloli affettwati jeqirdu lilhom infushom. Is-sistema immunitarja tiegħek hija wkoll dejjem immonitorjata għal ċelluli tal-kanċer, u dan huwa fejn jidħlu ċelluli bojod tad-demm. Ċelloli bojod tad-demm speċjaliżżati jistgħu jiskopru u jeqirdu ċ-ċelloli tal-kanċer biex jipproteġu l-ġisem mit-tkabbir tat-tumur, u huma wkoll kapaċi jikkomunikaw ma’ xulxin.

Bl-użu tar-riċerka tiegħu, Dr David Saliba se juri kif dawn iċ-ċelluli bojod tad-demm fil-fatt jikkomunikaw, u kif iċ-ċelluli tat-tumur jistgħu iqarrqu s-sistema immuni biex tingħalaq, u jippermettu lilhom infushom li jinfirxu liberament.

 

The Blockchain Behind the Data  |  Mr Johan Zammit
Data: L-Erbgħa, 7 ta’ Novembru 2018
Ħin: 7:30pm

Biż- żieda tal-popularita’ ta’ blockchain u l-introduzzjoni ta’ tliet abbozzi ta’ liġijiet ġodda fil-liġi Maltija dwar ir-regolazzjoni tat-teknoloġija blockchain; is-soċjetà u n-negozji ma jistgħux jevitaw li jitgħallmu dwarha peress li tinstab madwarna mhux ħazin. L-applikazzjonijiet tagħha huma jvarjaw ħafna, u jistgħu jinstabu fl-aspetti kollha tas-soċjetà.

Malta Café Scientifique tippreżenta lil Johan Zammit, li se jitkellem fuq l-użi differenti u t-teknoloġiji emerġenti kollha ta’ blockchain. Permezz tal-blockchain, jista’ jkollna dritt mhux ikkontestat tal-pussess, u kontroll ta’ rekordji diġitali, kif ukoll li tkun tista’ tqassam ir-rekordji b’mod sigur.
Din it-teknoloġija ġdida tista’ tiġi applikata wkoll għad-dinja xjentifika, mill-bijoloġija sal-astronomija għall-kura tas-saħħa. Id-data xjentifika issa tista’ tinħażen b’mod trasparenti, fejn mhux permess li jiġi mibdul u b’hekk iktar sikur. Użu interessanti ta’ dan huwa fix-xjenza tad-dinja, fejn l-istudju tal-fenomeni naturali u tal-organiżmi ħajjin huwa rreġistrat.

 

Night at the Virtual Museum   Dr Sebastiano D’Amico
Data: L-Erbgħa, 5 ta’ Diċembru 2018
Ħin: 7:30pm

Qatt xtaqt li tqattgħa l-ġurnata f’mużew, iżda ma stajtx tissaporti il-kjuwijiet? M’hemmx ħin? Mhux problema. Bl-użu ta’ mudelli 3D u rikostruzzjonijiet virtwali, dalwaqt se tkun tista’ tesplora siti remoti mingħajr ma tkun limitata għas- sigħat tal-mużew. Malta Café Scientifique tippreżenta diskussjoni affaxxinanti ma Dr Sebastiano D’Amico dwar l-istudju u l-preżentazzjoni ta’ siti ta’ wirt kulturali li jistgħu jkunu ta’ sfida biex jiġu aċċessati, jew huma wisq sensittivi biex jigu studjati fiżikament.

Filwaqt li l–importanza tal-istudju tal-wirt kulturali f’soċjetà li dejjem qeda tikber, saret importanti li jiġu żviluppati modi ġodda ta’ studju mingħajr ma jikkawzaw xi ħsara. Ir-riċerka u r-riżultati ta’ Dr D’Amico dwar il-kwistjoni huma ta’ interess kbir għall-komunità xjentifika kif ukoll għall-isforzi ta’ konservazzjoni. Huwa ser ukoll jippreżenta l-aktar avvanzi reċenti biex jiżdied l-aċċess ta’ siti b’mod virtwali ta’ importanza kulturali , billi juża riżultati flimkien ma’ mudelli 3D u rikostruzzjoni ta’ siti bħall-identifikazzjoni ta’ siti ta’ dfin potenzjali u l-ispazji vojta taħt il-plakkek tal-irħam kommemorattivi li jżejnu l-Kattidral ta’ San Ġwann.

 

A Stroke of White Matter  |  Prof. Mario Valentino
Data: L-Erbgħa, 6 ta’ Frar 2019
Ħin: 7:30pm

Il-puplesiji huma l-iktar kawża komuni ta’ diżabilità severa f’Malta; b’1 minn 4 irġiel u 1 minn kull 5 nisa huma mistennija jkollhom puplesija sa l-età ta’ 85 sena. Meta tqis li kull ma tmur l-popolazzjoni li qeda tikber, dawn in-numri li diġà huma xokkanti x’aktarx ħa jikbru. Waqt puplesija, id-demm jinqata’ mill-moħħ u iċ-ċelloli ma’ jibqawx jirċievu ossiġenu, u għalhekk jibdew imutu.

Il-moħħ uman adult jiżen madwar 1.36kg. Huwa magħmul minn materjal abajd u materjal griż. Il-materjal abajd jikkostitwixxi nofs il-moħħ, u huwa magħmul minn fibri ta’ nervituri li huma mgħottijin b’saff imxaħħam, li jippermetti li s-sinjali tan-nervituri elettriċi jivvjaġġaw aktar malajr. Dan huwa importanti ħafna għall-funzjoni tal-moħħ, u għalhekk jeħtieġ li jmantni dawn il-konnessjonijiet. Il-materjal abajd jirċievi wkoll inqas demm meta mqabbel ma’ materjal griż. Allura x’jiġri mill-materjal abjad jekk persuna jkollha puplesijja?

Peress li l-materjal abjad jirċievi inqas demm minn materjal griż, huwa l-aktar sensittiv u vulnerabbli matul puplesija. Skont l-aħħar data mill-WHO ippubblikata f’Mejju 2014, 132 raġel u 102 nisa min f’100,000 persuna mietu minn puplesiji f’Malta fl-2011, li jfisser li l-puplesija kienet it-tielet l-iktar kawża komuni ta’ mewt fl-irġiel u t-tieni l-iktar komuni fin-nisa, u laħqet 10.41 % tal-imwiet totali. Malta Café Scientifique tippreżenta lill-Prof. Mario Valentino u d-diskors tiegħu dwar il-ħarsien tal-materjal abajd matul puplesija, u x’jista’ jsir dwar dan.

Il-Professur Valentino se jirrevedi xi wħud mir-riċerka ppubblikata li saret fil-laboratorju tiegħu, li jenfasizzaw mezzi ġodda mfittxija permezz ta ‘sejbiet sperimentali li jiffukaw fuq strateġiji ġodda ta’ trattament biex jipproteġu l-moħħ wara puplesija.

 

Mood Disorders  |   Prof. Giuseppe DiGiovanni & Panel
Data: L-Erbgħa, 13 ta’ Marżu 2019
Ħin: 7:30pm

Sinopsi dalwaqt.

 

Sun, Sea and Floating Performances  |  Dr Rebecca Dalli Gonzi & Dr Joseph Falzon
Data: L-Erbgħa, 10 ta’ April 2019
Ħin: 7:30pm

Spiss nisimgħu dwar l-iżvilupp sostenibbli, madankollu, spiss naħsbu li l-iżvilupp tal-infrastruttura u s-sostenibbiltà ma jistgħux jeżistu flimkien. Madankollu, x’jiġri jekk nirnexxilna nintroduċu ż-żewġ li huma flimkien? F’Malta Café Scientifique, Dr Rebecca Dalli Gonzi se turina kif it-tim tagħha ta’ disinjaturi qed jipproponu li jiżżewġu t-tnejn, billi jagħmlu użu mill-kosti Mediterranji tal-gżira. Bħala alternattiva għall-użu dens ta’ l-art li bħalissa jikkaratterizza lil Malta, strutturi tal-baħar li jżommu f’wiċċ l-ilma qed jiġu proposti, mhux biex jiddominaw il-kosta, iżda biex joffru spazju għall-arti waqt ix-xhur sħan tas-sajf, filwaqt li jesperimentaw ukoll f;kunċett li jinkludi spazji tal-għixien.

Ingħaqad ma’ Dr Rebecca Dalli Gonzi u Dr Joseph Falzon hekk kif ħa titkellem fuq is-soluzzjonijiet innovattivi li t-tim tagħha qed joffri, kif ukoll tippreżenta l-isfidi u wkoll il-benefiċċji tal-użu ta’ dawn l-istrutturi tul il-kosta. Dan kollu filwaqt li jitqiesu l-benefiċċji għat- turisti u nies li jżuruhom, l-ispiża għall-kostruzzjoni, materjali u manutenzjoni f’kundizzjonijiet ħżiena tat-temp, kif ukoll liema materjali jkunu l-aħjar għal din l-istruttura; kollha biex joffru kemm spazju għall-kultura u arti, kif ukoll jimplimentaw inizjattivi ta’ ġbir tal-plastik mill-baħar tal-madwar.

Malta Café Scientifique ġiet magħmula possibbli grazzi għal Spazju Kreattiv biex tospita dan l-avveniment, l-Università ta ‘Malta, u l-Kamra tax-Xjenzati ta’ Malta (li minnha tifforma parti l-kafè).

 

Genetics: It’s a Family Thing Professur Giovanni Romeo
Data u Ħinijiet: L-Erbgħa, 8 ta’ Mejju 2019 fis-7:30pm
Post: Studjow B, Spazju Kreattiv

Għaliex il-popolazzjonijiet żgħar għandhom tendenza li jkollhom probabilta’ ogħla ta ‘ċertu mard ġenetiku? Malta Café Scientifique tippreżenta lill-Prof. Giovanni Romeo mill-Università ta’ Bologna.

Studji dwar il-lingwa, l-arkeoloġija u l-ġenetikali ġewimmwettqa f’Calabria Greca, fl-Italja, kollha qablu li l-popolazzjoni tiegħha oriġinat minn migrazzjonijiet minn qabel l-era klassika tal-espansjoni Griega. Il-fatt li l-Calabria Greca għandha popolazzjoni tant antika u iżolata, jagħmilha post ta’riċerka popolari għal studji ġenetiċi.

Malta u Sqallija għandhom ukoll popolazzjonijiet relattivament iżolati, u bħal-Calabria Greca, għandhom prevalenza għolja ta’ mard ġenetiku, bl-aktar waħda komuni hija d-Deni Familjali tal-Mediterran. Dawn il-popolazzjonijiet iżolati għalhekk huma perfetti għax-xjenzjati biex jistudjaw dak li jikkawza il-mard ġenetiku; biex jifhmu l-kawżi u biex eventwalment jwassal għall-iżvilupp ta’kura